Thu hồi và định giá đất: Làm sao để có sự đồng thuận của người dân?

lam sao co su dong thuan cua nguoi dan

 

Đà Nẵng ngày càng khang trang hơn nhờ người dân đồng thuận trong việc thu hồi đất để chính quyền chỉnh trang đô thị. Ảnh: C.T.V

VH- Bộ TN-MT đã hoàn thành 6 dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2013. Nhằm có những ý kiến cụ thể, Liên minh đất đai (Landa) đã thực hiện nghiên cứu về các cơ chế quản trị và cơ chế đồng thuận trong quá trình Nhà nước thu hồi đất tại Đà Nẵng và TP.HCM.

 Tuy cách làm tại hai địa phương này đã có sự đồng thuận lớn của người dân nhưng lại khó áp dụng ở nhiều địa phương khác. Ngoài ra, vẫn còn nhiều kiến nghị xung quanh các quy định mà dự thảo Nghị định đề cập.

Những cách làm riêng phù hợp

Trong thời gian qua, lượng khiếu kiện của nhân dân về đất đai ở TP Đà Nẵng có tỷ lệ thấp khi TP đã tổ chức tái định cư cho nhiều khu phố lớn. Nguyên nhân là Đà Nẵng đã tổ chức khá tốt việc đối thoại giữa chính quyền và người dân về việc Nhà nước thu hồi đất gắn với quy hoạch lại TP và giải quyết tái định cư theo quy hoạch lại TP.

Ông Bùi Khắc Vư, thành viên nhóm nghiên cứu “Kinh nghiệm thu hồi đất theo quy hoạch và định giá đất được sự đồng thuận của người dân tại Đà Nẵng và TP.HCM” cho biết: Cách làm của Đà Nẵng là chính quyền và nhân dân cùng chia sẻ lợi ích: chính quyền công bố thông tin quy hoạch, vận động người dân để đạt được sự đồng thuận. Với các dự án chỉnh trang đô thị đều được UBND TP lấy ý kiến các hộ gia đình trong diện giải tỏa. Khi có trên 80% nhân dân đồng tình ủng hộ mới triển khai thực hiện.

Với các diện tích đất bị thu hồi, TP thực hiện bồi thường bằng đất cho các hộ dân tái định cư có quy định cụ thể về giá trị quy đổi. Các hộ dân tùy theo diện tích bị thu hồi được bồi thường đất tái định cư từ 1 – 5 lô đất. TP ban hành tiêu chuẩn quy đổi theo tỷ lệ đất thu hồi và đất tái định cư phù hợp với quy định của Luật có tham khảo nguyện vọng của nhân dân. Điều này đảm bảo người dân trong diện di dời luôn có đất tái định cư ổn định cuộc sống.

Tại TP.HCM cho thấy việc thu hồi đất theo dự án dựa trên nguyên tắc đồng thuận giữa nhà đầu tư và người dân bị thu hồi đất áp dụng cơ chế Nhà nước thu hồi đất. Chính quyền quy định sử dụng dịch vụ định giá đất độc lập để xác định giá đất phù hợp.

UBND TP cũng khuyến khích các nhà đầu thực hiện quá trình đối thoại với người dân bị thu hồi đất về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Khi sự đồng thuận đạt được ít nhất 70-80% thì đề nghị chính quyền can thiệp ra quyết định thu hồi đất.

Đối với phần còn lại hai bên tiếp tục thương thảo để có sự đồng thuận, nếu không đạt được mới dùng biện pháp cưỡng chế. Theo nghiên cứu thì số lượng khiếu kiện của người bị thu hồi đất là rất ít, đa số là hài lòng với phương án này.

Sự đồng thuận không chỉ ở bồi thường và định giá đất

Nhận xét về cách làm của Đà Nẵng và TP.HCM GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ TN-MT cho rằng: Mô hình của Đà Nẵng là quy hoạch, thu hồi đất khi chưa có nhà đầu tư, nhưng khó có thể áp dụng với nhiều địa phương khác nếu không có môi trường đầu tư hấp dẫn hoặc là khu vực miền núi. Bình Thuận là một ví dụ, cũng làm quy hoạch giống Đà Nẵng nhưng không có nhà đầu tư nào “nhảy” vào. Mô hình của TP HCM có tính khả thi hơn vì quy hoạch khi đã có dự án. Và chính quyền đứng ra thu hồi đất, còn nhà đầu tư phải thỏa thuận để có thể trả cho người dân cao hơn giá đất Nhà nước quy định.

Tuy nhiên, thu hồi đất của người dân không chỉ ở mặt đền bù, tái định cư mà còn phải chăm lo đời sống của người dân sau khi thu hồi đất. Trên thực tế, ở rất nhiều dự án có thu hồi đất, người dân bị thu hồi đất đã sử dụng hết khoản gạo, tiền được hỗ trợ mà vẫn chưa tìm ra sinh kế mới.

Vì vậy, Landa kiến nghị sửa đổi Khoản 4 Điều 11 của Dự thảo Nghị định quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất: “Mức hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất đối với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất bằng mức thu nhập bình quân tháng tính trong thời gian (có thể là) 3 năm trước khi bị thu hồi đất.

Trường hợp gia đình, cá nhân bị thu hồi đất có nguồn thu nhập mới nhưng chưa bằng mức thu nhập trước khi bị thu hồi đất thì mức hỗ trợ là phần bù thêm cho thu nhập mới để bằng mức thu nhập bình quân trước khi bị thu hồi”. Đồng tình với ý kiến này, GS Đặng Hùng Võ nhận định: “Phải chuyển khẩu hiệu “Nơi tái định cư phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ” (Luật Đất đai sửa đổi 2013) thành “Cuộc sống sau khi bị thu hồi đất phải tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ”.

Ngoài ra, để đạt được sự đồng thuận của người dân, Landa cũng kiến nghị các dự thảo Nghị định chi tiết về Luật Đất đai cũng cần phải quan tâm đến sự công khai minh bạch về quy hoạch (tại trang thông tin điện tử của thành phố), sự tham gia của người dân trong việc theo dõi, giám sát, đánh giá hiệu quả và tác động của quản lý đất đai, sử dụng đất đai…

Quỳnh Hoa

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s