Nghèo khó giữa rừng

Một ngôi làng cách biệt đầu nguồn suối Pa Ay-Ảnh Bình Nguyên

Một ngôi làng cách biệt đầu nguồn suối Pa Ay-Ảnh Bình Nguyên

Đơn độc giữa rừng
Hơn 5 năm về trước, từ một nguồn tin của cán bộ huyện A Lưới về một ngôi làng không tên gọi đơn độc giữa rừng, chúng tôi đã cất công lặn lội đi tìm ngôi làng. Sau chặng đường hơn 70 km từ Huế lên A Luới, thêm khoảng 35km đường Hồ Chí Minh nữa, chúng tôi gặp suối Pa Ay. Từ đây, có thể nhìn thấy ngôi làng không tên gọi với những căn nhà sàn xiêu vẹo tựa lưng vào dãy núi A Sàng mới được chính quyền xã Hồng Thuỷ, huyện A Lưới phát hiện và cho “nhập cư” vào địa giới hành chính của mình. Mùa đông ở Trường Sơn mưa rền rĩ và lạnh cắt da. Lối mòn hơn 10 km như sợi chỉ  dẫn vào làng vào làng vừa trơn nhẫy, vừa bị  bị nước xói thành vô số hố hục khiến hành trình của chúng tôi phải kéo dài thêm gần cả ngày đường. Thấy khách lạ, mấy đứa trẻ  phóng nhanh vào nhà báo tin cho người lớn. Ông Hồ Văn Pê 60 tuổi – một trong những người đầu tiên đến Pa Ay lập làng, cho biết trước đây gia đình sống ở bản Ađên, xã Bắc Sơn. Do cuộc sống khó khăn nên khoảng năm 1984 ông tìm đến vùng đất này phát rẫy rồi ở lại luôn. Sau ông Pê, dân các xã khác cũng lần lượt tìm đến làm rẫy, dựng nhà, hình thành ngôi làng bên suối Pa Ay. Do địa thế hiểm trở, heo hút nên sau gần 30 năm, các cấp chính quyền ở A Lưới mới biết có sự tồn tại của ngôi làng và lập hồ sơ đưa vào danh sách quản lý hành chính địa phương.
Ông Hồ Văn Tích, cán bộ lâm nghiệp xã Hồng Thủy lúc bấy giờ dẫn đường cho chúng tôi đi, nói rằng ngôi làng không có tên nhưng do đồng bào sống đầu suối Pa Ay nên khi được chính quyền phát hiện thì gọi luôn là làng Pa Ay. Dân làng sống tự cung tự cấp, không thuộc sự quản lý của ai và cũng không có trưởng làng. Mỗi khi có việc cần thì người dân vẫn giúp đỡ và chia sẻ cho nhau. Tại thời điểm ấy, làng Pa Ay có 68 hộ, với trên 200 nhân khẩu chủ yếu là người Pa Cô và người Cơ Tu  sống tách biệt với thế giới bên ngoài và đối diện với muôn vàn khó khăn rất cần sự giúp đỡ của cộng đồng và chính quyền các cấp.
Trở về quá… quá khứ  
Trong hành trình khó nhọc tìm kiếm kế sinh nhai trên dãy Trường Sơn, nhiều hộ dân tộc Pa Cô, Cơ Tu… đã chọn vùng đất màu mỡ ở khu vực suối Pa Ay làm nơi dừng chân sinh sống. Tuy vậy, do tập tục canh tác lạc hậu nên sau mấy chục năm  sống tách biệt ở vùng đất sát biên giới Việt – Lào, dân các ngôi làng vẫn ở trong vòng lẩn quẩn của đói nghèo, lạc hậu…
Nhớ lại hơn 5 năm trước khi tìm đến ngôi làng Pa Ay, chúng tôi gặp anh Hồ Văn Du cứ vò đầu bứt tai vì không có thứ gì để đãi khách dưới xuôi. Thường thì khoảng 10 ngày đến nửa tháng, gia đình anh gùi ngô ra xã ABung (Quảng Trị) để bán, thế nhưng đã hơn một tháng rồi vợ con anh chưa có thứ gì để mang đi bán cả! Cuộc sống khó khăn, mưu sinh nhọc nhằn nên dân làng nhà nào cũng có từ 7 đến 10 người con. Gia đình chị Hồ Văn Thịnh và chị Kăn Nguôi là một ví dụ, chị Nguôi chưa đầy 30 tuổi nhưng đã có 7 đứa con sàn sàn bằng nhau, đứa lớn nhất chỉ mới 10 tuổi, đứa bé nhất một tuổi. Bố mẹ đi vắng, cả bảy đứa ngồi co ro bên đống lửa sàn nhà. Ngôi nhà sàn không có vách che trống toang hoác.
Ông Hồ Văn Pê nói rằng ở làng của ông “mần chi có chuyện đi học!”. 68 hộ dân với hơn 200 nhân khẩu ở ngôi làng đàu suối Pa Ay cứ thế sống biệt lập giữa rừng suốt một thời gian dài cho đến khi được chính quyền phát hiện, vận động đưa về sống trong khu TĐC. Khu TĐC có đầy đủ điều kiện sinh hoạt lại gần đường Hồ Chí Minh, thuận tiện cho việc buôn bán trao đổi nông sản nhưng ở đó chưa được bao lâu, các hộ dân Pa Ay lại lặng lẽ vượt rừng tìm về làng tềnh toàng heo hút vì thiếu đất sản xuất, chăn thả.
Từ con đèo Pe Ke trên tuyến đường Hồ Chí Minh trông xuống sẽ gặp khu TĐC Pa Ay. Làng Pa Ay mới (bao gồm cả khu TĐC) có trên 100 hộ dân với gần 500 nhân khẩu nhưng theo lời của ông Hồ Bá Bình, Chủ tịch UBND xã Hồng Thủy thì gần 60% hộ dân của làng nằm trong danh sách hộ nghèo. Khi rời những ngôi làng đơn độc về làng mới, các hộ dân chỉ được cấp 1.000 m2 đất/hộ, không đủ để sản xuất, chăn thả. Thiếu đất buộc các hộ dân cứ lần lượt rời làng mới tìm về làng cũ để canh tác rồi ở lại luôn. Tháng 10 là tháng mà Trường Sơn bắt đầu có những cơn mưa dằng dai mù mịt núi rừng. Lặn lội tìm về ngôi làng đầu con suối Pa Ay trong màn mưa bạc xám, chúng tôi gặp lại những khuôn mặt người dân đã từng gặp nhiều năm trước bên bếp lửa teo tóp giữa rừng sâu. Mưa dầm dề không vào rừng hay lên rẫy được, già trẻ lớn bé chỉ biết ngồi bó gối bên lửa, mơ về cuộc sống đủ đầy hơn nhưng mơ ước ấy lại thêm một lần xa ngái vì chính những người dân thiếu đất đã buộc phải ngược các lối mòn dựng đứng trở về với quá khứ nhọc nhằn tại các ngôi làng cách trở, hun hút giữa rừng sâu.

Bình Nguyên/daidoanket.vn

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s