Tiếp tục đổi mới nông lâm trường- có đi vào vết xe đổ?

Trao đổi của Chương trình theo dòng thời sự-VOV với Giáo sư Đặng Hùng Võ về lĩnh lực Đất đai nông lâm trường

Tiếp tục đổi mới nông lâm trường có đi vào vết xe đổ

Lê Bình/VOV

 

Advertisements

Người K’ho sống gần rừng nhưng… thiếu đất sản xuất, mưu sinh

Người K’ho ở xã Tam Bố, huyện Di Linh, Lâm Đồng đang thiếu đất sản xuất để mưu sinh. Trong khi, một số công ty lâm nghiệp ở đây lại “ôm” phần lớn đất rừng nhưng không đem lại hiệu quả…

Thiếu đất sản xuất

Gia đình bà Ka Đẻo ở thôn 5 xã Tam Bố, huyện Di Linh có 14 khẩu nhưng chỉ có 5 sào đất nông nghiệp trồng cà phê. Để nuôi sống chừng ấy miệng ăn, không còn cách nào khác gia đình bà đành phải lấn chiếm thêm 5 sào đất rừng của Công ty TNHH một thành viên Lâm nghiệp Tam Hiệp (gọi tắt là Công ty Lâm nghiệp Tam Hiệp). Cách nhà bà Ka Đẻo không xa, gia đình ông K’Brel mấy năm qua cũng đã lấn chiếm của công ty này gần 1 mẫu đất. Ông K’Brel bảo: “Biết lấn chiếm đất rừng của lâm trường là sai nhưng không còn cách nào khác, hơn 5 sào đất được xã chia cho hơn 30 năm qua đã không còn nuôi đủ số nhân khẩu ngày càng tăng (hiện tại 7 người) của gia đình”.

6.1-1443259377-ng-----i-k---ho-thieu-dat-san-xuat1

Sống gần rừng nhưng người K’ho ở Tam Bố thiếu đất sản xuất nghiêm trọng

Đặc biệt ở thôn 4 và thôn 5 của xã, nơi có đa số người dân tộc K’ho sinh sống, hầu như gia đình nào cũng phải lấn chiếm trái phép đất rừng. Ông K’Brưi – Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn 4 cho biết, nhiều gia đình ở đây đã bị công ty phạt, thu hồi diện tích đất lấn chiếm, nhưng thu hồi chỗ này thì họ lấn chiếm khai hoang chỗ khác.

Ông Đào Văn Vị – Bí thư Đảng ủy, kiêm Chủ tịch UBND xã Tam Bố cho biết: “Tuy xã có diện tích đất tự nhiên lớn nhất huyện với 27.690ha nhưng trong đó hơn 25.000ha là lâm phần của Công ty Lâm nghiệp Tam Hiệp. Trong khi, xã có 1.700 hộ với hơn 7.000 khẩu mà chỉ có hơn 1.000ha đất sản xuất nông nghiệp nên người dân thiếu trầm trọng đất sản xuất”.

Quản lý sử dụng đất không hiệu quả

“Việc thiếu đất sản xuất không chỉ cản trở công tác xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế -xã hội mà còn gây mất an ninh trật của địa phương. Bởi lẽ, người dân thiếu đất sẽ xuất, không có việc làm nên họ vào rừng khai thác gỗ trái phép. Một số khác thì nảy sinh rượu chè và một số tệ nạn xã hội khác…”.Ông Đào Văn Vị

Trong khi người K’ho ở xã Tam Bố đang thiếu đất sản xuất thì Công ty Lâm nghiệp Tam Hiệp lại đang “ôm” tới 25.000ha. Tuy nhiên, theo thừa nhận của lãnh đạo công ty, hiện trong hàng chục ngàn ha chỉ đạt khoảng 50% diện tích che phủ rừng, có 3.000ha đã bị người dân xâm chiếm trồng cà phê từ nhiều năm qua. Theo ông Trần Anh Tuấn- Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Tam Hiệp, những năm qua, công ty đã tăng cường các biện pháp tuyên truyền, xử phạt hành chính và đặc biệt là giao khoán rừng cho các hộ dân. Đến nay có 150 hộ dân được nhận khoán bảo vệ rừng với diện tích 3.000ha. Nhưng với mức tiền công bảo vệ rừng quá thấp (200.000 đồng/ha), tính ra mỗi hộ nhận bảo vệ 20ha thì cũng chỉ nhận được 4 triệu đồng/năm.

“Trong đề án đổi mới sắp tới, công ty sẽ đề nghị chuyển hẳn sang mô hình hoạt động công ích. Theo đó, công ty sẽ cắt 3.000ha đất đã lấn chiếm giao về cho địa phương để cấp bìa đỏ cho người dân sử dụng lâu dài; diện tích còn lại sẽ giao khoán dần cho người dân chăm sóc bảo vệ. Nếu được như vậy, một phần sẽ giải quyết được tình trạng thiếu đất sản xuất của người dân, mặt khác giúp công ty và địa phương phục hồi và bảo vệ được rừng, mang lại sinh kế lâu dài cho người dân” – ông Tuấn chia sẻ.

Phan Phương/Danviet.vn

Hội thảo ” Thực thi Luật bảo vệ và phát triển rừng ở Việt Nam: Một số phát hiện và khuyến nghị từ các tổ chức xã hội “

Kính thưa quý báo,

Thay mặt Liên minh đất rừng FORLAND, trân trọng cảm ơn sự hỗ trợ của quý anh chị cho các hoạt động của liên minh trong thời gian vừa qua.

Vào ngày 30/9/2015 sắp tới, FORLAND sẽ phối hợp cùng với Liên hiệp hội khoa học kỹ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo cấp quốc gia với nội dung ” Thực thi Luật bảo vệ phát triển rừng ở Việt Nam: Một số phát hiện và kiến nghị từ các tổ chức xã hội”. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ hợp tác giữa Tổng cục lâm nghiệp và Liên hiệp hội khoa học kỹ thuật Việt Nam

Hội thảo được triển khai với mục tiêu nhằm cải thiện và nâng cao hiệu quả thực thi Luật bảo vệ phát triển rừng, tiến tới đưa ra các đóng góp kiến nghị cho việc điều chỉnh luật trong thời gian tới

Hội thảo sẽ được tổ chức vào ngày 30/9 tại Hội trường Trung tâm Phụ nữ và Phát triển, Địa chỉ: 20 Thụy Khê Hà nội
Thời gian bắt đầu: lúc 8g30 sáng

FORLAND hân hạnh được đón tiếp quý anh chị phóng viên tham gia và đưa tin về hội thảo
Kính mong quý anh chị phóng viên khẳng định sự tham gia trước ngày 27/9/2015 để FORLAND có thể tổ chức khâu hậu cần được tốt hơn

Xin cảm ơn và hẹn gặp quý báo!
Mỹ Thuyên

Mọi thông tin chi tiết hội thảo xin vui long liên hệ
Chị Lê Thị Mỹ Thuyên
Cán bộ truyền thông FORLAND
Tel: 0935 299 615
Email: mythuyenlethi@gmail.com

1- Giấy mời hội thảo

2- Chương trình hội thảo

3- Tài liệu liên quan

FORLAND

Hiệu quả đất nông lâm trường: “Thế này thì rất gay”

Mỗi ha đất của nông lâm trường thu được giá trị cho ngân sách tương đương 10 kg gạo hạng thường...
6-03f03Theo Thứ trưởng Hà Công Tuấn, đến trung tuần tháng 10/2015, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ có số liệu chính xác, đầy đủ về tình hình đất đai của các nông lâm trường.

Tại phiên họp sáng 22/9 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, những thông tin trong báo cáo giám sát về quản lý và sử dụng đất đai tại các nông lâm trường quốc doanh giai đoạn 2004 – 2014 chứa đựng nhiều lo ngại.

Nói như khái quát của Phó chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn, là “cơ bản không quản lý được và làm ăn không hiệu quả”.

“Khách quan” và “cơ chế”

“Giờ giải lao, có ý kiến bình luận: thực tế còn tối hơn cả báo cáo giám sát”, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nói khi gói lại phiên thảo luận.

Cũng như nhiều ý kiến tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Minh Quang nhấn mạnh vai trò lịch sử rất quan trọng trong cơ chế cũ của các nông lâm trường quốc doanh, hiện được Nhà nước giao quản lý hơn 7,9 triệu ha đất.

Nhưng, ông cũng không phủ nhận hiệu quả hoạt động yếu kém trong 10 năm gần đây của các đơn vị này, được Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách Phùng Quốc Hiển tính toán là mỗi ha đất của nông lâm trường thu được giá trị cho ngân sách tương đương 10 kg gạo hạng thường.

Đồng thời, các nông lâm trường quốc doanh đang nắm hàng triệu ha đất trong tay, mà trung bình mỗi năm chỉ nộp ngân sách 180 tỷ đồng, không bằng một nhà máy.

“Yếu kém của các nông lâm trường có trách nhiệm các bộ, có bộ chúng tôi và các địa phương, nhưng có nguyên nhân khách quan rất lớn là cơ chế quản lý và chính sách thay đổi qua các thời kỳ”, Bộ trưởng Quang giãi bày.

Cho rằng nếu “cứ giữ như thế này thì rất gay”, Bộ trưởng Quang kiến nghị cần đẩy mạnh việc sắp xếp và kiên quyết giải thể các nông lâm trường làm ăn kém hiệu quả.

Với việc xử lý các sai phạm liên quan đến sử dụng, quản lý đất tại các nông lâm trường, Bộ trưởng phân trần: có ý kiến cho rằng không phải chỉ có nông trường viên sai phạm trong sử dụng đất đai, nên cần Thanh tra Chính phủ chủ trì để xử lý.

“Các nông lâm trường phát canh thu tô có một phần trách nhiệm của cơ chế”, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Công Tuấn tiếp lời.

Theo ông Tuấn, đến giai đoạn hiện nay, nếu cứ ép các nông lâm trường thực hiện cơ chế khoán thì không còn phù hợp, mà phải để cho giám đốc có quyền quyết định thì mới giải quyết được những yếu kém.

Ông Tuấn cũng cho biết đến trung tuần tháng 10/2015, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ có số liệu chính xác, đầy đủ về tình hình đất đai của các nông lâm trường.

Tuy nhiên, vị Thứ trưởng cho rằng không nên đặt vấn đề đến 2016 phải xử lý dứt điểm tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất đai tại các đơn vị này, vì tranh chấp đất đai “không bao giờ có thể dứt điểm được”.

Làm rõ trách nhiệm

Là trưởng đoàn giám sát, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Ksor Phước nói sau khi nghe các ý kiến thảo luận, rằng một trong những nguyên nhân dẫn đến yếu kém của nông lâm trường là do thanh tra, kiểm tra quá ít.

Có đơn vị trên giấy tờ được giao 944 ha đất, nhưng khi hỏi thực tế thì trong tay lại chỉ có 2-3 ha thôi, ông Ksor Phước nêu một ví dụ điển hình.

Về vấn đề cần trên 1.000 tỷ đồng kinh phí để đo đạc xác định, cắm mốc giới đất đai, ông Ksor Phước đề nghị “quyết luôn”. Vì nếu quản lý mà không rõ mình quản từ đâu đến đâu, thì chỉ là quản trong tưởng tượng.

Đoàn giám sát cũng kiến nghị Chính phủ chỉ đạo kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương có các tồn tại trong quản lý nhà nước về đất đai.

Bên cạnh đó là làm rõ trách nhiệm của các công ty nông, lâm nghiệp, các ban quản lý rừng, vườn quốc gia, khu bảo tồn về quản, sử dụng đất đai trong giai đoạn 2004 – 2014.

Sau khi hoàn thiện, báo cáo giám sát về nội dung nói trên sẽ được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 10, khai mạc ngày 20/10 tới.

Nguyên Lê/VNeconomy.vn

“Cạo” trọc rừng giao khoán

Sau gần 15 năm thực hiện giao khoán trên 36 nghìn ha rừng cho hơn 5 nghìn hộ gia đình trồng, chăm sóc và bảo vệ, đến nay hầu hết diện tích trên đã bị lấn chiếm, chặt phá và xâm hại nghiêm trọng.

5-anh_01_rung_giao_khoan

“Cạo trọc” rừng giao khoán Hầu hết diện tích rừng giao khoán ở Đắk Lắk đã bị cạo trọc. Ảnh: Quỳnh Anh

Đua nhau phá rừng

Thực hiện Quyết định 178/2001/QĐ-TTg và Quyết định 304/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, từ năm 1999 đến 2010, tỉnh Đắk Lắk đã giao cho các hộ gia đình, nhóm hộ, cộng đồng dân cư 27 nghìn ha rừng và hơn 8 nghìn ha đất rừng. Tuy nhiên, hầu hết diện tích rừng đã bị “cạo trọc”.

Đến nay, diện tích rừng bị phá, lấn chiếm, xâm canh trái phép lên đến 10 nghìn ha. Trên thực tế hầu hết các địa phương sau khi triển khai giao đất, giao rừng cho cộng đồng các thôn, buôn, nhóm hộ, hộ gia đình quản lý bảo vệ đều để xảy ra mất rừng. Trong đó, có nhiều huyện diện tích rừng bị phá cả nghìn ha như: Krông Bông (6.866ha), Ea Súp (2.000 ha)…

Năm 2006, huyện Buôn Đôn chủ trương giao 1.000 ha rừng thuộc các tiểu khu 478, 480 và 481 cho 50 hộ gia đình của 7 buôn tại 2 xã Ea Huar và Krông Na quản lý, bảo vệ. Đến nay, rừng hầu như đã bị thay thế bởi sắn, đậu, bắp. Rừng giao khoán chỉ còn lại diện tích nhỏ và phân bố thưa thớt, thậm chí “rỗng ruột”. Những khu rừng trước đây ngập những thân cây to, cao vút giờ chỉ còn trơ vài gốc cháy xém.

Thực hiện Quyết định 304, năm 2007, UBND huyện Ea Súp cũng giao khoán hơn 4.000 ha rừng cho các nhóm hộ của 4 xã: Cư M’lan, Ea Bung, Ea Lê, Ia T’mốt. Trong đó, nhóm hộ ở xã Ea Lê sau một thời gian nhận thấy việc nhận khoán bảo vệ rừng không hiệu quả đã làm đơn trả lại hơn 300 ha rừng cho huyện. Những diện tích rừng giao khoán còn lại, sau thời gian được các hộ “chăm sóc”, đã có hơn 2.000 ha rừng bị phá trắng. Riêng xã Ea Bung có 13 nhóm hộ được giao khoán rừng, với tổng diện tích 1.735ha, nay đã bị mất khoảng 1.264ha. Những khu đất này, dân đã tiến hành cày xới canh tác hoa màu từ lâu.

Hầu hết các hộ được giao rừng đều lý giải rằng, do rừng ở quá xa, lâm tặc thường chọn thời điểm chặt phá vào buổi tối hoặc ngày lễ. Thêm vào đó, đường xá đi lại khó khăn nên việc mất rừng là “bất khả kháng”. Điển hình như 15 hộ ở thôn 3 (xã Ea Bung, huyện Ea Súp) được giao quản lý, bảo vệ 117,4 ha rừng. Sau khi nhận rừng, nhóm tổ chức họp bầu nhóm trưởng, đề ra các phương pháp để giữ rừng. Do rừng nằm cách xa 20km, không có kinh phí nên cứ 3 tháng mới tổ chức được một chuyến tuần tra. Ông Trương Công Uynh, nhóm trưởng thừa nhận: “Nhận hơn trăm ha nhưng trên thực tế hiện rừng chỉ sót lại hơn 4ha. Ban đầu chúng tôi đã nỗ lực rất nhiều để giữ rừng nhưng cũng không thể giữ nổi”.

Bất lực nhìn rừng bị đốn hạ

Lý giải về việc rừng giao khoán bị phá trắng, ông Bùi Đức Hạnh, Chủ tịch UBND xã Ea Bung (huyện Ea Súp) cho biết, do lượng dân nhiều nơi đổ về xã để khai thác lâm sản, xâm chiếm đất rừng làm rẫy nhiều nên áp lực giữ rừng của các hộ gia đình rất lớn. Đặc biệt, nhiều nhóm đối tượng rất hung hãn, manh động trong khi người dân không có bất kỳ công cụ hỗ trợ nào.

5.2-anh_2_rung_giao_khoan
Người dân phá rừng khoán lấy đất trồng hoa màu. Ảnh: Quỳnh Anh

Ông Nguyễn Đình Toản, Phó Chủ tịch UBND huyện Ea Súp chia sẻ: Năm 2006, khi được UBND tỉnh giao chỉ tiêu về giao khoán rừng theo Quyết định 304, UBND huyện đã thành lập ban chỉ đạo để rà soát đối tượng và diện tích rừng có phương án giao khoán. Tuy nhiên, do những hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ lại không có nhu cầu nhận rừng. Trước tình hình đó, huyện đã xin ý kiến của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) giao rừng cho những người dân có nhu cầu nằm ngoài đối tượng ưu tiên và được Sở đồng ý. Tuy nhiên, những hộ này không nhận được những chính sách hỗ trợ nên thực tế việc giao rừng cho các nhóm hộ là giao trách nhiệm, chứ quyền lợi thì chưa có gì.

Giám đốc Sở NN&PTNT Đắk Lắk Trang Quang Thành cũng cho rằng, các công ty lâm nghiệp trên địa bàn có bộ máy tổ chức, có lực lượng và công cụ hỗ trợ nhưng rừng vẫn bị phá huống gì rừng giao cho các nhóm hộ quản lý. Vì vậy, rất khó cho các hộ gia đình trong công tác giữ rừng.

Ngoài ra, đời sống của người dân khó khăn, trong khi chính sách hỗ trợ và chi trả cho công tác giữ rừng còn thấp, người dân không còn mặn mà. “Thực tế rừng giao khoán bây giờ đã mất gần hết. Sở đã nhiều lần đề xuất với Bộ NN&PTNT có biện pháp thu lại số rừng giao khoán để xử lý, trồng lại nhưng vẫn chưa thấy Bộ có ý kiến gì”, ông Thành nói.

Quỳnh Anh/thanhtra.com.vn